Viêm khớp dạng thấp (hay còn gọi là viêm đa khớp dạng thấp) là một bệnh lý mãn tính do rối loạn tự miễn trong cơ thể. Bệnh xảy ra khi hệ miễn dịch tấn công nhầm vào chính các mô khỏe mạnh, đặc biệt là lớp màng hoạt dịch bao quanh khớp, gây phản ứng viêm kéo dài.Tình trạng viêm khiến khớp bị sưng, nóng, đỏ, đau và cứng khớp, thường gặp nhất ở khớp bàn tay, cổ tay, cột sống, bàn chân và khớp gối. Không chỉ ảnh hưởng đến hệ vận động, viêm khớp dạng thấp còn có thể gây tổn thương nhiều cơ quan khác trong cơ thể như da, mắt, phổi, tim và hệ mạch máu.
Bệnh tác động trực tiếp lên niêm mạc khớp, gây sưng đau kéo dài. Tình trạng viêm nặng có thể dẫn đến xói mòn xương, biến dạng khớp, làm suy giảm nghiêm trọng khả năng vận động và ảnh hưởng lớn đến sinh hoạt hằng ngày của người bệnh.
Các giai đoạn tiến triển của viêm khớp dạng thấp
Viêm khớp dạng thấp thường tiến triển qua 4 giai đoạn chính:
Giai đoạn 1: Giai đoạn khởi phát
Ở giai đoạn đầu, tình trạng viêm xuất hiện tại màng hoạt dịch của khớp, gây sưng và đau. Khớp bắt đầu có dấu hiệu cứng và khó vận động nhẹ.
Giai đoạn 2: Giai đoạn tiến triển trung bình
Trong giai đoạn này, phản ứng viêm lan rộng và gia tăng trong mô khớp. Mô xương bắt đầu phát triển bất thường, ảnh hưởng đến khoang khớp và bề mặt sụn. Sụn khớp dần bị phá hủy, làm khe khớp thu hẹp. Tuy nhiên, ở giai đoạn này thường chưa xuất hiện biến dạng khớp rõ rệt.
Giai đoạn 3: Giai đoạn nặng
Đây là giai đoạn tổn thương nghiêm trọng. Sụn khớp bị phá hủy nhiều, làm lộ phần xương dưới sụn. Người bệnh thường xuất hiện các triệu chứng như đau khớp dữ dội, sưng tấy kéo dài, hạn chế vận động, cứng khớp buổi sáng, suy nhược cơ thể, teo cơ và hình thành các nốt sần, biến dạng khớp.
Giai đoạn 4: Giai đoạn cuối
Giai đoạn 4 được xem là giai đoạn cuối của bệnh viêm khớp dạng thấp. Lúc này, phản ứng viêm có xu hướng giảm dần nhưng thay vào đó là sự hình thành mô xơ và hiện tượng dính khớp (xương hợp nhất với nhau). Điều này dẫn đến mất chức năng vận động của khớp có thể dẫn đến tàn phế.
Công dụng của thuốc giảm đau của Tây y và Đông y với viêm khớp dạng thấp
Tây y: Đau là giao cảm thần kinh báo hiệu lên não quá hưng phấn. Thuốc tây y có tác dụng ức chế sự hưng phấn đó, nên thần kinh không còn nhận được tín hiệu báo đau. Chỗ đau vẫn phát triển mỗi ngày một nặng thêm thành sưng phù, tế bào thoái hóa bị hủy hoại dẫn đến cưa mổ xẻ.
Đông y: Phải làm thông khí huyết bằng thuốc theo nguyên tắc thông thì không đau, muốn thông thì khí lực của thuốc phải mạnh, do đó có phản ứng phụ. Nếu bệnh nhân có bệnh cao áp huyết đang dùng thuốc trị áp huyết cho khí lực áp huyết thấp xuống thì khí huyết không đủ mạnh để thông các khớp, ngược lại khi dùng thuốc chữa đau nhức sẽ làm tăng áp lực khí đẩy huyết lưu thông sẽ hết đau, khi hết đau nhức thì áp huyết lại tăng rất cao. Khi uống thuốc hạ áp huyết thì khí huyết hạ thấp lại không thông, đau nhức thấp khớp lại như cũ.
Nguyên tắc xử lý viêm khớp dạng thấp của khí công y đạo
a - Chỉ dùng thuốc đau nhức khi bệnh nhân có áp huyết thấp, thiếu khí huyết làm đau các khớp.
b - Không dùng thuốc chữa đau nhức khớp nếu bệnh nhân đã có áp huyết cao đang dùng thuốc hạ áp huyết, nên khí huyết không đủ thông mới bị đau. Trường hợp này đông y phải dùng đến châm cứu, châm nặn máu làm cho máu không bị ứ lại trở thành huyết hóa vôi làm thoái hóa xương khớp, và làm sưng tắc.
c - Xoa nắn, bấm vuốt huyệt và tập khí công cho khí huyết được lưu thông qua chỗ bế tắc. Giống như nguyên tắc ống cống rãnh nước không thông do có vật cản là rác, đá chặn đường nước chảy, phải lấy nó ra, đó là cách châm nặn máu, máu đó sẽ là máu đen bầm khô đặc, nặn cho đến khi ra máu màu đỏ tươi, loãng, dễ chảy, thì bệnh nhân sẽ cảm thấy hết đau. Ngược lại nếu không do rác đá chặn tắc ống cống, là do ống cống rãnh khô cạn không có nước chảy qua. Cũng như vậy, chỗ đau không có điểm đau cố định, mà đau cả một vùng, sờ tay vào vùng đó lạnh. Ví dụ thấp khớp đau nhức từ đầu gối xuống mắt cá chân, nếu đo nhiệt độ, thì trên mắt cá có nhiệt độ 36-37 độ, dưới đầu gối đến mắt cá đo không có độ nào, nhưng đến mu bàn chân lại có 36 độ.
Cho nên muốn biết tắc khí huyết từ chỗ nào, dùng máy đo nhiệt độ là chính xác nhất. Có những điểm từ điểm A đến điểm B chỉ cách nhau 1cm, mà điểm A có nhiệt độ 36 độ, điểm B đo không có độ, chỗ nào không có độ, thì châm nặn máu cho thông, rồi đo lại sẽ có độ.
Do đó, nên hỏi bệnh nhân chỉ chỗ đau, rồi từ chỗ đau đó, dùng máy đo nhiệt kế tìm điểm đau châm nặn máu. Sau đó bảo bệnh nhân cử động nhúc nhích tay chân chỉ cho mình điểm đau khác cho mình tìm điểm đau nặn máu tiếp. Cho đến khi bệnh nhân tìm không còn ra một điểm đau nào là khí huyết đã được thông, theo đúng câu thông thì bất thống.
Muốn chữa hết gốc những điểm đau, cần phải tập khí công mỗi ngày để duy trì khí huyết lưu thông, bảo đảm nguyên tắc thông thì bất thống. Đó là cách chữa gốc, châm nặn máu tìm điểm đau là chữa ngọn. Còn uống thuốc giảm đau an thần chỉ là làm hạ chức năng nhạy cảm của hệ thần kinh, sẽ làm cho hệ miễn nhiễm của cơ thể suy yếu dần, cơ thể sẽ có biến chứng sinh ra nhiều bệnh khác.
Thầy Đỗ Đức Ngọc
Nguồn: Khí công Y Đạo Việt Nam
Chú thích: Thông tin cơ bản về viêm khớp dạng thấp, các giai đoạn phát triển được bổ sung thêm vào bài viết gốc.