Thượng cổ thiên chân luận là thiên đầu tiên trong bộ sách kinh điển Hoàng Đế Nội Kinh Tố Vấn, nội dung chủ yếu bàn về dưỡng sinh, bảo dưỡng tinh khí thần, điều tiết ăn uống, sinh hoạt, thích ứng với hoàn cảnh và khí hậu bốn mùa, và các phương pháp tập luyện chống lão suy, kéo dài tuổi thọ. Tuy sách đã có nhiều người dịch, nhưng chủ yếu chỉ lưu truyền trong giới thầy thuốc đông y. Chúng tôi xin giới thiệu một trích đoạn dịch theo thể văn ngũ ngôn để giúp mọi người dễ hiểu, dễ nhớ, có thể ngâm nga đọc tụng hàng ngày, nên tạm gọi là y kinh nhật tụng. Hy vọng đoạn trích này sẽ giúp ích bạn đọc phổ thông có thể tiếp cận nâng cao hiểu biết và thực hành được những nguyên lý dưỡng sinh của đông y cổ truyền.
Hoàng Đế hỏi Thiên Sư:
Ta nghe đời thượng cổ
Người sống trăm tuổi thọ
Động tác vẫn không suy.
Đời nay tuổi năm mươi
Sức lực đã kém sút,
Do thời thế đổi khác
Hay lỗi tại người chăng?
Kỳ Bá liền đáp rằng:
Con người đời thượng cổ
Biết sống hợp lẽ đạo,
Thuận quy luật âm dương,
Hài hòa theo thuật số
Ăn uống biết điều độ,
Sinh hoạt giữ mực thường,
Không quá sức lao thương
Cho nên bảo toàn được
Tinh thần và thể xác
Sống trọn số tuổi trời
Đến trăm năm mới thác.
Người đời nay lại khác
Lấy rượu thay cho nước
Xằng bậy xem sự thường
Lúc say lại nhập phòng
Lòng dục làm tinh cạn
Khí chân nguyên hao tán
Chẳng biết khéo giữ gìn
Bảo dưỡng tinh khí thần
Chỉ cốt cho sướng thích
Ưa lối sống trái nghịch
Sinh hoạt rất buông lung
Cho nên tuổi nửa chừng
Năm mươi đà suy yếu.
Thánh nhân đời thượng cổ
Dạy dân chúng đề phòng
Hư tà với tặc phong
Phải tùy thời né tránh
Để trống lòng tĩnh lặng
Chân khí tới thảnh thơi
Tinh, thần vững trong người
Bệnh làm sao phát khởi?
Nhờ vậy nên đạt tới
Chí nhàn ít lòng ham
Tâm an không sợ sệt
Thân nhọc mà không mệt
Khí thuận theo thảnh thơi
Các ham muốn ít thôi
Nên đều được toại nguyện.
Ăn uống thấy ngon miệng
Y phục mặc đủ đầy
Phong tục sống vui vầy
Dưới trên đều không khác
Dân đó gọi là Phác.
Vì thế điều tà dâm
Không cảm nhiễm vào tâm
Và những điều ham hố
Không làm mỏi mắt họ
Người khôn hay kẻ ngu
Hiền trí dẫu khác nhau
Đều không ngại vật chất
Nên hợp đạo chân thật.
Sống đủ trăm tuổi trời
Mà sức lực không vơi
Bởi giữ đức toàn vẹn
Nên không gặp nguy biến.
Phan Lang dịch
Nguồn: phancongtuan
